Σε μία χώρα 10,5 εκατομμυρίων κατοίκων με περίπου 3,1 εκατομμύρια συνταξιούχους και ίσο αριθμό εργαζόμενων, με 0,5 εκατομμύρια δυναμικών πολιτών με προσόντα ήδη σε μετανάστευση το μέλλον της διαγράφεται δυσοίωνο. Αν προστεθεί και το σημαντικό δημογραφικό της πρόβλημα (το 2050 ο πληθυσμός της θα αγγίζει τα 8,5 εκατομμύρια), η Ελλάδα πράγματι αντιμετωπίζει κορυφαίες για την επιβίωση της προκλήσεις", αναφέρει ο κ. Αχιλλέας Γραβάνης, Καθηγητής Φαρμακολογίας, στην Ιατρική Σχολή του Παν/μίου Κρήτης και Ερευνητής στο Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας & Βιοτεχνολογίας του ΙΤΕ.

Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με τον κ. Α. Γραβάνη, τα επόμενα χρόνια η χώρα οφείλει να αναπτύξει μία διεθνώς ανταγωνιστική οικονομία, στοχεύοντας στη διεθνή αγορά με προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας. Η οικονομία αυτή είναι διεθνώς η οικονομία της γνώσης, της καινοτομίας. Αρα, επισημαίνει, τα πανεπιστήμια (ΑΕΙ) και τα ερευνητικά κέντρα (ΕΚ) μας έχουν καθήκον να βοηθήσουν την οικονομία στον αναπροσανατολισμό της προς αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση, καθώς διαθέτουμε σημαντικούς επιστήμονες τόσο μέσα αλλά και έξω από την χώρα. Ιδιαίτερα στα επιστημονικά πεδία των Επιστημών Ζωής, όπως η Ιατρική, η Βιοτεχνολογία, η Φαρμακευτική τεχνολογία.

Μολονότι στις αναπτυγμένες χώρες τα πανεπιστήμια συνεργάζονται με την οικονομία, την τροφοδοτούν με καινοτομία και συμμετέχουν στην παραγωγή πλούτου και νέων θέσεων εργασίας, η πρακτική αυτή είναι δυστυχώς εξαιρετικά ελλειμματική στην χώρα μας. Διεθνώς, οι μεγάλες εταιρείες υψηλής τεχνολογίας αναπτύσσουν πλέον ερευνητικά εργαστήρια αιχμής μέσα στις πανεπιστημιουπόλεις και κλείνουν τα δικά τους. Η χώρα μας οφείλει να είναι παρούσα σε αυτήν την έκρηξη διεθνών επενδύσεων τεχνολογίας. Όμως, όπως λέει, για να ανταποκριθούν τα ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα στην σημαντική αυτή πρόκληση, να βοηθήσουν δηλαδή την οικονομία της χώρας και την ανάπτυξη της, η νέα κυβέρνηση οφείλει να στηρίξει τάχιστα και κατά προτεραιότητα, νομοθετικά, διοικητικά και οικονομικά την απελευθέρωσή τους από τα γραφειοκρατικά δεινά και τις ιδεοληψίες δεκαετιών, υλοποιώντας τις εξής αναγκαίες παρεμβάσεις:

1. Νομοθετική ρύθμιση για την εξασφάλιση χρηματοδότησης υλικοτεχνικών υποδομών αιχμής με την εφαρμογή τέλους εγγραφής εξαμήνου 100 Ευρώ. Περίπου 500.000 φοιτητές / μεταπτυχιακοί/ μετεκπαιδευόμενοι θα συνέβαλλαν στην χρηματοδότηση των ΑΕΙ με περίπου 100 εκατομμύρια Ευρώ ανά έτος για υποδομές αιχμής και υποτροφίες φοιτητών. Αυτή θα ήταν μια έμπρακτη συμμετοχή της κοινωνίας στη προσπάθεια των ΑΕΙ να βοηθήσουν την χώρα. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι οι γονείς θα ανταποκρίνονταν θετικά στην συμμετοχή τους στην στήριξη του ελληνικού δημοσίου πανεπιστημίου με ένα ποσό περίπου 17 ευρώ μηνιαίως.

2. Χρηματοδότηση του μισθού Καθηγητών/Ερευνητών από τον ιδιωτικό τομέα (Endowed chairs) που θα δραστηριοποιούνται σε κοινά ερευνητικά προγράμματα βασικής και μεταφραστικής έρευνας με συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα. Ουσιαστική δηλαδή συνεργασία ΑΕΙ/ΕΚ και ιδιωτικού τομέα.

3. Οργάνωση καλά στελεχωμένων Γραφείων Μεταφοράς Τεχνολογίας σε ΑΕΙ/ΕΚ με επικεφαλής όμως στελέχη του ιδιωτικού τομέα. Ο μισθός τους θα πρέπει να είναι διεθνώς ανταγωνιστικός για να προσελκύσει σημαντικά στελέχη του ιδιωτικού τομέα και εκτός δημοσίου από την εταιρεία διαχείρισης της περιουσίας του ΑΕΙ/ΕΚ που έχει χαρακτηριστικά νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου. Η διεθνής πείρα διδάσκει ότι οι ακαδημαϊκοί δεν είναι επιτυχείς επιχειρηματίες. Η επιτυχής μεταφορά της παραγόμενης στα ΑΕΙ καινοτομίας στην αγορά απαιτεί επαγγελματίες του επιχειρείν.

4. Αναζήτηση σημαντικών δωρεών της ελληνικής Διασποράς με την οικονομική διαχείριση τους όμως από τα αντίστοιχα ιδρύματα των δωρητών στο εξωτερικό: ο κ. Βάγγελος έδωσε χορηγία 200 εκατομμύρια δολάρια στην Ιατρική Σχολή του πανεπιστημίου Κολούμπια της Νέας Υόρκης, και ο κ. Μπεχράκης 120 εκατομμύρια δολάρια στο Κέντρο Ανάπτυξης Φαρμάκων του πανεπιστημίου Northeastern της Βοστώνης, στο οποίο υπηρετώ ως συνεργαζόμενος καθηγητής έρευνας.

5. Απλοποίηση της διαδικασίας ίδρυσης spin-off, startup εταιριών από Καθηγητές/Ερευνητές/Φοιτητές. Το επιτυχημένο παράδειγμα του ελβετικού πανεπιστημίου ΕΤΗ είναι εξαιρετικά χρήσιμο.

6. Απλοποίηση της λειτουργίας των Ειδικών Λογαριασμών Κονδυλίων Έρευνας των ΑΕΙ/ΕΚ, εκτός της Ενιαίας Αρχής Πληρωμών. Ο οικονομικός έλεγχος να πραγματοποιείται μετά τις δαπάνες με ορκωτούς λογιστές και οι τυχόν ατασθαλίες να επισύρουν αυστηρές τιμωρίες και προσωπικές χρεώσεις στους υπεύθυνους. Οι χρονοβόροι διαγωνισμοί για την αγορά εξειδικευμένων αντιδραστηρίων και εργαστηριακών μηχανημάτων δεν έχουν νόημα στις καθημερινές και ταχύτατες αλλαγές της προόδου της επιστήμης.

Βιογραφικό 

Ο Αχιλλέας Γραβάνης είναι Καθηγητής Φαρμακολογίας, στην Ιατρική Σχολή του Παν/μιου Κρήτης και Ερευνητής στο Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας & Βιοτεχνολογίας του ΙΤΕ. Διετέλεσε, μέλος της Επιτροπής Προγράμματος Βιοϊατρικής Έρευνας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μέλος του Συμβουλίου της Αρχής Διασφάλισης Ποιότητας Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΑΔΙΠ) και Πρόεδρος του Τομεακού Επιστημονικού Συμβουλίου Βιοεπιστημών του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας & Τεχνολογίας (ΕΣΕΤ).

Διετέλεσε εκλεγμένο Μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας & Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ). Συνεργαζόμενος Καθηγητής Έρευνας στο Κέντρο Ανάπτυξης Φαρμάκων Πανεπιστήμιο Northeastern (Βοστώνη). Συνιδρυτής της spinoff εταιρίας βιοτεχνολογίας Bionature και Επιστημονικός Συνεργάτης της εταιρίας βιοτεχνολογίας Emulate του Παν/μιου Harvard. Έχει δημοσιεύσει 140 ερευνητικές εργασίες στο Pubmed (h-index: 45, Google Scholar).

Η ερευνητική του ομάδα αναπτύσσει συνθετικές ενώσεις, αγωνιστές υποδοχέων των Νευροτροφινών, με νευροπροστατευτικές και νευροαναγεννητικές ιδιότητες και πιθανές εφαρμογές στην θεραπευτική αντιμετώπιση των νευροεκφυλιστικών ασθενειών. Επιπρόσθετα, η ομάδα του επικεντρώνεται σε τεχνολογίες τρισδιάστατων ικριωμάτων νευρικών βλαστοκυττάρων για την ανάπτυξη νευροεμφυτευμάτων για την θεραπευτική βλαβών του νωτιαίου μυελού και νευροοαισθητήρων για την ανάπτυξη φαρμάκων κατά της νευροεκφύλισης και του εγκεφαλικού τραύματος.