Στη συλλογική μας συνείδηση, ο αυτισμός έχει σχεδόν πάντα το πρόσωπο ενός παιδιού ή ενός ανήσυχου εφήβου. Το βλέμμα της κοινωνίας, αλλά και του ίδιου του συστήματος υγείας, μοιάζει να καθηλώνεται στις πρώτες δεκαετίες της ζωής. Υπάρχει όμως μια ολόκληρη πληθυσμιακή ομάδα στην Ελλάδα που ζει και γερνάει στο απόλυτο, βουβό σκοτάδι: οι άνθρωποι της Τρίτης Ηλικίας. Πρόκειται για μια «πρώτη γενιά» που μεγάλωσε σε μια εποχή όπου η νευροδιαφορετικότητα ήταν μια άγνωστη λέξη και ο αυτισμός χωρίς νοητική αναπηρία θεωρούνταν απλώς ανύπαρκτος. Πίσω από την καθημερινή πραγματικότητα, κρύβεται ένα αθόρυβο δράμα. Άνθρωποι στα 70 και στα 75 τους χρόνια κουβαλούν την εξάντληση μιας ολόκληρης ζωής, έχοντας βαφτιστεί για δεκαετίες από το περιβάλλον τους ως «παράξενοι», «ιδιότροποι», «στρυφνοί» ή «απρόσιτοι».

Για να επιβιώσουν σε έναν κόσμο που δε διέθετε το λεξιλόγιο για να τους κατανοήσει, οι άνθρωποι αυτοί επιστράτευσαν έναν αόρατο, τιτάνιο μηχανισμό: το κοινωνικό καμουφλάζ. Αντέγραφαν βλέμματα, μιμούνταν κοινωνικές εκφράσεις, πίεζαν το νευρικό τους σύστημα να αντέξει σε ανυπόφορες αισθητηριακές υπερφορτώσεις. Έχτισαν ολόκληρες ζωές, καριέρες και οικογένειες πάνω σε μια εύθραυστη, αιμορραγούσα προσποίηση «φυσιολογικότητας».

Το πρόβλημα, ωστόσο, αποκτά εκρηκτικές διαστάσεις καθώς το σώμα και ο εγκέφαλος γερνούν. Οι γνωστικές άμυνες, που με τόσο κόπο κρατούσαν τη μάσκα στη θέση της, αρχίζουν νομοτελειακά να εξασθενούν. Ο μηχανισμός του καμουφλάζ καταρρέει και οι αυτιστικές τάσεις ξεσπούν βίαια στην επιφάνεια. Η ανάγκη για απόλυτη, άκαμπτη ρουτίνα γίνεται ζήτημα επιβίωσης, η κοινωνική απομόνωση βαθαίνει επικίνδυνα και οι αισθητηριακές ευαισθησίες στους θορύβους ή το φως γίνονται πλέον ανυπόφορες.

Εδώ ακριβώς στήνεται μια επικίνδυνη ιατρική παγίδα στην ελληνική πραγματικότητα. Καθώς οι δομές υγείας και το προσωπικό δεν είναι εκπαιδευμένοι να αναγνωρίζουν τον ενήλικο αυτισμό, οι συμπεριφορές αυτές παρερμηνεύονται. Βαφτίζονται βιαστικά ως «γεροντική κατάθλιψη» ή, ακόμη χειρότερα, ως πρώιμα στάδια άνοιας και Αλτσχάιμερ. Το αποτέλεσμα είναι τραγικό: ηλικιωμένοι άνθρωποι οδηγούνται σε βαριές, λανθασμένες φαρμακευτικές αγωγές, που αλλοιώνουν την προσωπικότητά τους αντί να τους ανακουφίσουν.

Κι όμως, μέσα σε αυτό το σκοτάδι, η ίδια η φύση και η επιστήμη έρχονται να προσφέρουν ένα συγκλονιστικό δώρο λύτρωσης: τη «Διαγνωστική Ηχώ». Ο αυτισμός, με το ισχυρότατο βιολογικό και γενετικό του υπόβαθρο, δε διαγιγνώσκεται πλέον γι' αυτούς τους ανθρώπους μέσα σε ένα ψυχρό ιατρείο, αλλά μέσα από έναν γενετικό καθρέφτη στο ίδιο τους το σπίτι.

Χιλιάδες ηλικιωμένοι οδηγούνται σήμερα στην αυτογνωσία «από την ανάποδη». Βλέποντας τα παιδιά τους ή, συχνότερα, τα εγγόνια τους να περνούν τη διαδικασία της επίσημης διάγνωσης, βιώνουν μια εσωτερική, βιολογική αποκάλυψη. Ακούγοντας τους ειδικούς να περιγράφουν τις δυσκολίες των εγγονών τους στην κοινωνική αλληλεπίδραση, τις αισθητηριακές τους ιδιαιτερότητες ή τις ειδικές τους εμμονές, οι παππούδες βλέπουν ξαφνικά την ολόδική τους παιδική ηλικία. Κατανοούν, για πρώτη φορά στο λυκόφως της ζωής τους, ότι το DNA που κληροδότησαν είναι η απάντηση στο γιατί οι ίδιοι ένιωθαν πάντα σαν «ξένοι» στον ίδιο τους τον πλανήτη.

Αυτή η ύστερη αναγνώριση δεν κουβαλάει στίγμα. Είναι μια βαθιά, ιερή πράξη δικαίωσης. Ο ηλικιωμένος σταματά επιτέλους να αυτομαστιγώνεται για τις «παραξενιές» μιας ζωής. Συνειδητοποιεί, με δάκρυα ανακούφισης, ότι δεν ήταν ποτέ «χαλασμένος» ή «προβληματικός», αλλά απλώς νευροδιαφορετικός.

Μια ώριμη, ανθρώπινη κοινωνία οφείλει να ανοίξει τα μάτια της. Έχουμε χρέος να εκπαιδεύσουμε τους γιατρούς της τρίτης ηλικίας και το προσωπικό των δομών φροντίδας. Οι αόρατοι ηλικιωμένοι του φάσματος δικαιούνται, έστω και τώρα, την κατανόηση, την εξειδικευμένη φροντίδα και την αξιοπρέπεια που στερήθηκαν σε ολόκληρη τη ζωή τους.

Προσθέστε το iatronet.gr στο Discover

Ειδήσεις υγείας σήμερα
Τα πεπτίδια κολλαγόνου δείχνουν υποσχόμενα για την υγεία των οστών των γυναικών
Αύγουστος, Παγκόσμιος Μήνας Ενημέρωσης για τη Νωτιαία Μυϊκή Ατροφία
Φωτοευαισθησία : Συμπτώματα και αντιμετώπιση